Bí ẩn kinh thành sư tử: ‘Giải mã’ đồng dinar kỳ lạ

Đồng dinar bằng vàng được tìm thấy tại kinh thành Sư tử của người Chăm đã hé lộ câu chuyện giao thương rất sớm giữa Vương quốc Champa với các quốc gia vùng Nam Á.

Bí ẩn kinh thành sư tử: 'Giải mã' đồng dinar kỳ lạ1
Bức thư linh mục Nguyễn Trường Thăng nhận được từ GS Ian Glover giải mã bí ẩn xung quanh đồng tiềnẢNH: NGUYỄN TRƯỜNG THĂNG
“Lạ mắt”
Đồng tiền cực kỳ quý giá này thuộc bộ sưu tập đồ trang sức Chăm cổ mà linh mục Nguyễn Trường Thăng đã kỳ công theo đuổi trong suốt 14 năm quản xứ Trà Kiệu. Trong số những “hiện kim” gìn giữ được, ông quý nhất đồng tiền mang những dòng chữ Ả Rập. Đồng dinar bằng vàng này được vị cha xứ tìm thấy thông qua những người đào vàng, cùng nhiều hiện vật bằng vàng nằm lẫn lộn trong các hiện vật gốm, gạch Chăm… mà người dân phát lộ hồi thập niên 1980 ở Duy Xuyên, trong khuôn viên kinh thành Sư tử.
Tự nhận là không có chuyên môn, vả lại trên đồng tiền in những mẫu ký tự “lạ mắt”, nên linh mục Thăng cẩn thận cất giữ đồng tiền và… chờ thời. “Do không tìm gặp được chuyên viên, nên tôi không hiểu gì về xuất xứ và ý nghĩa của những hàng chữ ghi trên đó. Đến năm 1993, tôi mới gặp anh Southworth, một nghiên cứu sinh người Anh. Anh ta quan tâm đến những đồ sưu tầm mà tôi đã để lại tại Trà Kiệu”, vị linh mục kể. Qua trao đổi, vị giáo sư (GS) của anh Southworth rất muốn được “nhìn qua những món đồ quý giá”, đúng vào ngày linh mục Thăng phải rời Đà Nẵng lên đường đi tu nghiệp Thần học ở Pháp. Cuộc gặp ngắn ngủi diễn ra và vị khách lạ ấy không ai khác chính là GS Ian Glover của Đại học Khảo cổ London. Vị GS danh tiếng, từng là thầy dạy của hoàng tử Thái Lan, cũng khiêm tốn bảo mình không chuyên về môn này và hứa sẽ nhờ các chuyên viên của Bảo tàng Anh quốc, Khoa Tiền tệ Trung Đông giúp đỡ. Thầy trò họ sao chụp hình ảnh đồng tiền đem về nước, cho biết sẽ sớm “giải mã”.
Bí ẩn kinh thành sư tử: 'Giải mã' đồng dinar kỳ lạ2
Bí ẩn kinh thành sư tử: 'Giải mã' đồng dinar kỳ lạ3
Hai mặt đồng dinar bằng vàng
Đường đi bí ẩn của đồng tiền
Đồng dinar “song sinh” bị mất cắp
Trong bộ sưu tập trang sức và các chi tiết bằng vàng do linh mục Nguyễn Trường Thăng thu thập được tại kinh thành Sư tử, còn có một đồng dinar khác giống hệt với đồng dinar đã nêu. Tuy nhiên, do bất cẩn nên ông bị mất cắp đồng tiền này cùng với một số đồ trang sức bằng vàng khác.

Cuối năm 1994, linh mục Nguyễn Trường Thăng nhận được thư của GS Ian Glover cho biết kết quả, khi ông đang ở Paris (Pháp). Bức thư trả lời, do Venitia Porter gửi GS Ian Glover, cho biết Phân viện tiền đúc và huy chương của Bảo tàng Anh quốc đã tiến hành phân tích những thông tin về đồng tiền. Đó là một đồng dinar, cân lượng khoảng 1 chỉ vàng tốt triều đại Abbasid của vương triều Caliph Al-Muktafi Billah 289-95 AH /902-8 AD, tức từ năm 289 đến 295 niên lịch Hồi giáo, tương đương năm 902 – 908 Công nguyên. Cụ thể hơn, đồng tiền được xác định đúc vào năm 291 lịch Hồi giáo tại Hamadan, ngày nay thuộc Cộng hòa Hồi giáo Iran. “Bảo tàng Anh quốc rất thích thú vì sự xuất hiện những đồng tiền Hồi giáo tại vùng đất xa xôi Viễn Đông. Rất tiếc là họ không dịch những dòng chữ mặt trước và sau của đồng tiền”, linh mục Thăng tỏ ý tiếc nuối.

Khi nhận được kết quả, với những kiến thức về văn hóa Champa, linh mục Thăng cố tìm cách lý giải tại sao đồng tiền tại một xứ sở ở vùng vịnh Ba Tư lại có thể lưu lạc đến Vương quốc Chăm? Phải chăng ngay từ thế kỷ thứ 10, chậm nhất là vào thế kỷ 11, người Hồi giáo đã trực tiếp buôn bán tại thành Sư tử? Vị linh mục đặt nghi vấn, vào các thế kỷ 12 – 13 và sau đó, người Chăm đã rời bỏ kinh thành Sư tử để vào Vijaya thiết lập kinh đô Đồ Bàn nên chắc chắn việc giao thương khó tiếp diễn. “Với lại chỉ một đồng tiền thì chưa đủ chứng cứ để nói về nền ngoại thương của Champa”, linh mục nhận định.
Từ quan sát đồng tiền có đục một lỗ nhỏ để đeo hoặc thường thấy gắn vào khăn đội đầu của phụ nữ Ả Rập, linh mục Nguyễn Trường Thăng suy đoán đồng tiền trên được sử dụng như món đồ trang sức hơn là trong giao lưu thương mại. “Các lái buôn hoặc thủy thủ Chăm khi đi buôn bán ở Malaysia, Indonesia… đã mua hoặc được tặng những đồng tiền vàng này. Họ đem về tặng lại vợ con để làm đồ trang sức”, cha Thăng phân tích.
Dẫn bài viết của vị linh mục lên website của Bảo tàng Nhân học, PGS-TS Lâm Thị Mỹ Dung (Trường ĐH KHXH-NV Hà Nội, ĐH Quốc gia Hà Nội) nhận định đồng tiền này có mặt ở lưu vực sông Thu Bồn vào thế kỷ 9 – 10 có lẽ chủ yếu bằng con đường giao thương buôn bán đông tây. “Hiện nay ở một số địa điểm ở miền Trung VN đã tìm thấy những dấu tích liên quan đến tuyến hải thương quốc tế thế kỷ 9 – 10 như: gốm Islam, thủy tinh (trang sức và đồ dùng) Islam…”, PGS Lâm Thị Mỹ Dung cho biết.

Hoàng Sơn

10 Comments

  1. foloren torium viết:

    I was looking at some of your blog posts on this site and I believe this web site is really instructive! Keep putting up.

  2. I have to express my respect for your kindness for visitors who need help with in this issue. Your special commitment to passing the message all around has been pretty valuable and has continually enabled guys and women just like me to achieve their goals. Your amazing useful useful information entails a whole lot to me and additionally to my peers. Warm regards; from everyone of us.

  3. nike dunks viết:

    I wanted to draft you one bit of word just to give thanks yet again with your precious opinions you’ve contributed here. This is generous with you giving unhampered all most people could have sold for an e book to end up making some dough for their own end, principally considering the fact that you might well have tried it in case you wanted. These pointers as well acted to become easy way to fully grasp that some people have the same interest just as mine to know the truth a little more concerning this condition. I’m sure there are millions of more pleasurable situations in the future for many who read through your blog post.

  4. jordan shoes viết:

    I just wanted to compose a small note in order to thank you for some of the stunning advice you are posting on this site. My time intensive internet look up has at the end been paid with incredibly good concept to write about with my colleagues. I would tell you that many of us site visitors are truly endowed to be in a very good place with so many awesome individuals with helpful tips. I feel very much grateful to have encountered your entire web page and look forward to plenty of more brilliant minutes reading here. Thanks a lot once more for all the details.

  5. curry 8 viết:

    Thank you for your own efforts on this blog. Debby take interest in setting aside time for investigation and it is easy to see why. Most people notice all regarding the powerful way you offer both interesting and useful information through the website and as well increase contribution from other individuals on the issue so our favorite simple princess is really becoming educated so much. Take pleasure in the remaining portion of the year. You have been doing a brilliant job.

  6. off white shoes viết:

    I simply desired to say thanks once again. I am not sure what I would have tried in the absence of the basics shared by you concerning this concern. It was a real difficult scenario for me, nevertheless discovering the specialized approach you managed the issue forced me to cry with contentment. Now i’m grateful for your advice and as well , sincerely hope you really know what an amazing job you have been providing training men and women all through your webblog. I am certain you have never come across all of us.

  7. air jordans viết:

    I together with my buddies happened to be following the great hints from your site and then unexpectedly got a terrible suspicion I never thanked the web blog owner for those secrets. Those boys are already consequently stimulated to read all of them and now have in reality been using those things. I appreciate you for indeed being quite considerate and then for finding varieties of tremendous information most people are really eager to know about. My personal honest apologies for not expressing appreciation to earlier.

  8. curry 8 viết:

    I truly wanted to write a quick note in order to say thanks to you for these lovely tactics you are showing at this website. My extended internet search has finally been compensated with beneficial ideas to talk about with my guests. I ‘d assume that most of us readers actually are extremely lucky to dwell in a useful community with many outstanding individuals with great advice. I feel very blessed to have come across your website page and look forward to many more cool times reading here. Thanks a lot once again for everything.

  9. kyrie 7 viết:

    I and also my guys were found to be going through the best helpful hints found on your site and instantly came up with an awful feeling I never thanked the web site owner for those secrets. The people appeared to be certainly warmed to study all of them and now have in truth been having fun with them. Many thanks for being simply considerate as well as for considering such notable subject areas most people are really desirous to be aware of. My very own honest regret for not expressing appreciation to earlier.

  10. I must show thanks to this writer just for bailing me out of such a challenge. Just after checking throughout the the net and seeing basics that were not pleasant, I was thinking my entire life was over. Existing minus the strategies to the issues you’ve sorted out by means of the report is a crucial case, as well as ones which might have negatively affected my entire career if I hadn’t discovered your web page. Your know-how and kindness in handling the whole thing was valuable. I don’t know what I would’ve done if I had not come upon such a subject like this. It’s possible to at this moment look forward to my future. Thanks a lot so much for the specialized and results-oriented guide. I will not be reluctant to propose your site to anybody who would need assistance about this situation.

Trả lời air jordans Hủy